Start » Co nowego » 500-letni św. Mikołaj

500-letni św. Mikołaj

Wyświetlono 105 razy
Święty Mikołaj z Wir, zabytkowa 500-letnia rzeźba z około 1520 r. znajduje się obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu, które mieści się w Akademii Lubrańskiego przy ul. J. Lubrańskiego 1

Szósty grudnia to „Świętego Mikołaja”, dzień, w którym otrzymujemy i obdarowujemy prezentami szczególnie dzieci. Dziś zapewne niewielu pamięta, a dzieci z pewnością nie wiedzą, że w sąsiednim wirowskim kościele, który był parafią także dla Żabikowa Lubonia i Lasku, prawdopodobnie przez kilka stuleci, była figura świętego biskupa znanego z tego, że lubił pomagać ludziom i potajemnie uszczęśliwiać ich upominkami. Stąd też wzięła się ta tradycja. Dzisiaj „święci” mikołajowie swym wyglądem różnią się od „oryginału”. To siwi staruszkowie z białą brodą, których atrybutem jest miękka, czerwona czapka z białym pomponem, nie zaś mitra – charakterystyczne wysokie i sztywne o kształcie trójkątnym nakrycie głowy biskupów.

500-letnia rzeźba

Obecnie rzeźba z Wir znajduje się na wystawie stałej w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu. Do tego skarbca zabytków ruchomych została oddana w depozyt jeszcze przed wojną w latach 30. Czy było to za czasów ks. Stanisława Ratajczaka (przed 1935 r.), czy jego następcy ks. proboszcza Jana Zaremby, nie wiadomo? W okresie okupacji wirowski św. Mikołaj znalazł się w Kaiser Friedrich Museum Posen, czyli obecnym Muzeum Narodowym, gdzie przebywał w magazynach do 1981 r. Rzeźbę dla Muzeum Archidiecezjalnego odzyskał ks. Stefan Tomaszkiewicz – ówczesny dyrektor tej placówki, wcześniej w latach 1959-1964 proboszcz parafii św. Floriana w Wirach.

Teraz wirowska rzeźba jest eksponatem ilustrującym średniowiecze, wystawionym w jednej z sal drugiego piętra dawnej Akademii Lubrańskiego. Według ekspertyz pochodzi ona z około 1520 roku, a więc miałaby teraz dokładnie 500 lat! Kto był jej twórcą i gdzie powstała, nie wiadomo. Została wykonana z litego, prawdopodobnie lipowego drewna (bez podstawy). Przedstawia półpostać św. Mikołaja o wysokości 43 cm. Jest w bardzo dobrym stanie, zakonserwowana może cieszyć oko i przypominać o naszej chrześcijańskiej kulturze przez kolejne stulecia. Rzeźba jest prawie kompletna, brakuje jedynie w lewej dłoni pastorału (laski biskupiej), na co wskazuje układ ręki, wyprofilowana fałda w stroju oraz otwór w dłoni. Wirowski eksponat św. Mikołaja posiada ponadto takie atrybuty jak: mitrę na głowie, a w prawej ręce księgę, na której są trzy kule (złote).

Jeśli figura ta od początku znajdowała się w wirowskiej parafii, to „pamięta” aż cztery świątynie. Tę obecną (piątą) murowaną, poświęconą w 1900 roku oraz trzy wcześniejsze – drewniane: czwartą z lat 1748-1899, trzecią z lat ok. 1550-1737 i drugą ok.1380-1550. Przypomnieć tu należy, że parafię w Wirach utworzono już około 1260 roku, wydzielając ją z komornickiej. Służyła przez stulecia mieszkańcom okolicznych wsi. Terytorium ograniczone od wschodu rzeką Wartą, od południa z Puszczykówkiem, od północy po Dębiec. Natomiast z wirowskiej parafii w XX w. wyrastały parafie: w Dębcu, Żabikowie i Puszczykowie. Dziś tych obejmujących dawny zasięg terytorialny parafii wirowskiej jest już kilkanaście, w tym wszystkie lubońskie.

Mikołaj biskup

O tym świętym Mikołaju niewiele wiadomo. Oprócz tego, że żył na przełomie III i IV w., był biskupem miasta Mira leżącego w południowo-zachodniej Azji Mniejszej i pochodził z zamożnej rodziny. Rodowe bogactwa przeznaczał na prezenty, którymi lubił anonimowo obdarowywać – co czynił na chwałę Bożą. Legenda opisana też w przewodniku po muzeum archidiecezjalnym głosi, że jeden z sąsiadów Mikołaja był bardzo biedny. Miał trzy córki, których z braku pieniędzy nie mógł wydać za mąż, nie miały bowiem posagu. Mikołaj dowiedziawszy się o tym, postanowił im pomóc. Przez trzy kolejne noce wrzucał przez okno, niektórzy twierdzą, że przez komin, prezent – jedną bryłkę złota, stąd trzy bryłki złota na księdze, którą trzyma. Dziewczyny wyszły za mąż, a starszy już wiekiem sąsiad Mikołaja wyprawił im wspaniałe wesela.

Patron

Świętych Mikołajów kościół ma ponad 20. Jednak najbardziej znanym nie tylko w Polsce jest od wieków średnich właśnie biskup Mikołaj. Korzystając z okazji, przypomnijmy patronem jakich państw, miast, zawodów, stanów itd. jest ten święty: Patron Rusi, Grecji, Antwerpii (Belgia), Berlina (Niemcy), Moskwy (Rosja), bednarzy, cukierników, flisaków, kupców, marynarzy, młynarzy, notariuszy, piekarzy, piwowarów, rybaków, strażników, żeglarzy, dzieci, jeńców, młodych małżeństw, panien, studentów (żaków), więźniów. Ponadto św. Mikołaj strzeże od wilków, jest opiekunem podczas sztormów, w wypadku zaginięcia okrętu. Jest też w herbach polskich miast – Chrzanowa i Dubiecka. Największe jego sanktuarium znajduje się we włoskim mieście Bari.

Atrybuty

Oto z jakimi przedmiotami lub sytuacjami bywa ten święty przedstawiany: Anioł, chleb (symbol Chrystusa, Eucharystii), mitra, pastorał, ubiór biskupi, księga (symbol mądrości, słowa Bożego), troje dzieci w cebrzyku (uratowani przez niego od wyroku śmierci trzej młodziankowie), kotwica i okręt (wybawił żeglarzy z katastrofy morskiej), trzy złote kule (podarował na posag biednym pannom), tarcza z napisem „Quis ut Deus” (Któż jak Bóg).

Na podstawie m.in.: Ewa Kleczewska-Wit, Sylwia Korczak, Agnieszka Wajroch Wiedza i sztuka w Akademii Lubrańskiego – Z opowieści przewodnika…, Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu, Poznań 2017; Stanisław Malepszak Luboń i okolice – dzieje osadnictwa i dziewięciu parafii, Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe „Forum Lubońskie”, Luboń 2005; Urszula Janicka-Krzywda Patron – Atrybut – Symbol, Pallotinum, Poznań 1993.

Wiktor Cegiołka i Piotr P. Ruszkowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *